WIJNRANK ook WIJNSTOK

Dus Druif = Vitis Vinifera.

Dit is een klimplant, die heel oud kan worden, soms meer dan 15 m. lang. Inheems in sub-tropische landen zoals Griekenland en Zuid-Frankrijk. De bloemen zijn klein, groen en geurig en bloeien in het voorjaar, meestal rond mei al naar het gelang van het klimaat.

Er zijn heel veel druivensoorten geteeld, geschikt voor heel veel verschillende weersomstandigheden en groeiplekken. Vaak geschikt om slecht een soort wijn van te maken. Verder zijn er druivenrassen die geschikt zijn om als vers fruit te gebruiken. Of passend om te drogen of sap uit te persen.

De Druif, ook wel druivelaar of wijnstok genoemd is een winterharde klimplant die kan vertakken en waarvan de verschillende takken vele meters lang kunnen worden. De druif komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en het Midden-Oosten. Druiven werden reeds in de oudheid gekweekt en verspreid over heel Europa en later over de hele wereld. De druif staat het liefst zo warm en zonnig mogelijk en heeft een voorkeur voor goed doorlatende ietwat vochtige grond.

De druif is een klimplant, die zich vasthecht met ranken die tegenover de bladeren staan. De bladeren zijn aan de bovenzijde glanzend donkergroen, onderaan lichtgroen, meestal onbehaard. De bladeren zijn eetbaar en worden onder meer gebruikt om dolma’s van te maken. 

Tekening paul hoftijzer, druif

De bloemen zijn klein, geel-groenachtig en vallen niet erg op. De wilde wijnstok is een tweehuizige plant, de mannelijke en vrouwelijke bloemen ontstaan op verschillende planten, doch de gekweekte vormen zijn eenhuizig, bevatten zowel mannelijke als vrouwelijke bloemen op dezelfde plant, waardoor zelfbestuiving kan optreden. Voor de vruchtzetting door middel van bestuiving is bezoek van bijen en andere insecten belangrijk.

Druiven kunnen het beste worden geleid voor een optimale oogst. Op muren en schuttingen kunt u het beste horizontale draden spannen. Gegalvaniseerd draad (ca drie mm dik) is uitstekend geschikt. Eventueel kan een constructie met latten ook goed dienst doen. Bedenk wel dat druivenstokken tientallen jaren productief kunnen zijn. Duurzaam materiaal verdient daarom de voorkeur. De onderlinge afstand tussen de draden moet ongeveer veertig tot vijftig cm bedragen. Aan de draden of regels – de leggers – worden de scheuten van de wijnstok gebonden. Je kunt druiven ook overeen pergola laten klimmen die je in de zomer van schaduw kan voorzien.

De vruchten, de druiven zijn vers goed te eten en echt lekker. Ze zijn in vele soorten kleuren te verkrijgen met en zonder pit. Daarnaast kan er sap van worden gemaakt en worden druiven ook gebruikt om jam van te maken. Daarnaast worden druiven gebruikt om wijn van te maken, een van meest populairealcoholische dranken, om er ook weer andere sterkere alcoholische dranken van te maken.

ZILVERSPAR AILIM

hoge inzichten en een weidse blik

De spar, die pas in de Keltische tijd over Europa boven de Alpen werd verspreid, werd soms tot de landmansbomen gerekend.

De spar wordt soms bij uitzondering gebruikt voor het planten van een heilige boomcirkel. De Gaelic naam van spar is AILIM. De daarbij horende kleur± lichtblauw.

Bomenorakel

AILIM helpt je over een grote afstand uit te kijken. En geeft vaak een heldere visie wat zich achter onze horizon bevindt of nog zal komen.

Is de kaart bedekt of omgekeerd is vaak je visie vertroebeld. Dan is het zinvol om wat afstand van je huidige standpunt in te nemen. En naar een verder perspectief te zoeken.

Bij de Spar de rune Daeg. Daeg of Dagaz  staat voor doorbraak, het ontwaken, transformatie en de dag. De rune van het absolute vertrouwen, geestelijke ontwikkeling. Maar ook een draai van 180 graden; de dag die na de duisternis aanbreekt en alles rooskleurig laat uitzien.

Astrologische binding van de Spar met het teken Ram, beperkt met de planeet Jupiter. De Den heeft een binding met de planeten Saturnus, Mars, Pluto en beperkt met Mercurius, daarnaast met het teken Steenbok.

Als naaldbomen is er een astrologische binding met de planeet Mars.

Ø De Spar bij de Kelten

Vooral de spar is een boom, die over een grote afstand kan uitkijken. Niet alleen vanwege de hoogte, die de spar kan bereiken, maar ook omdat de spar op grote hoogte in de bergen kan groeien.

De zilverspar is de boom van de drie Brigid’s, afgebeeld met drie gezichten ( of aspecten) – die van het jonge meisje of ‘bruid’, in de lente / de matrone, die heerst over de vruchtbaarheid in de zomer / tenslotte een oude wijze vrouw in de wintermaanden. Een steeds doorgaande jaarlijkse cyclus. Zij wordt gezien als de ambachtsvrouw, de genezeres en de zieneres.

ZILVER-SPAR

Hoge inzichten. Een weids blikveld.

ZILVERSPAR = Abies Alba Aangeplant, maar intussen ingeburgerd

Net als andere sparren groeit deze boom hier van oorsprong niet. Aantal sparrensoorten hier al vroeg in onze geschiedenis aangeplant. Bepaalde soorten ingeburgerd.

Silver Fir(eng)   Sapin(fr)

De zilverspar is inheems in de Middel-Europese bergen, op hoogten van 800 tot 2000 meter. Aangeplant in Nederland voor de houtproduktie. Groeit in het begin langzaam, later sneller. Heeft nogal veel te lijden van vroege nachtvorst en bladluis. Bereikt een hoogte van 45 meter en heeft dan een omtrek van rond de 5m.

Manlijke bloemen gegroepeerd onder de scheuten van vorig jaar. Werpen hun stuifmeel in april. De vrouwelijke bloemen, eerst groen, ontwikkelen zich tot kegels van 12 x 3 cm., bij rijpheid roodbruin, met naar beneden gebogen bracteeën. Naalden hebben een witte streek op de rugzijde. schors is donker grijsachtig en bij oude bomen in kleine vierkantjes gebarsten. De kegels worden vaak opengebroken door eekhoorns op zoek naar zaad.

De zilverspar levert vurehout en wordt als kerstboom gebruikt.

Zie verder bij SPAR

ZUURBES of te wel Berberis

ZUURBES  heerlijke frisheid en stekende doorns

Zuurbes , tekening paul hoftijzer

Zuurbes = Berberis vulgaris is een vroeger zeer algemeen voorkomende hier groeiende plant uit de Berberisfamilie. Lange tijd was het in vele landen van Europa verboden om zuurbes aan te planten.

Omdat men pas laat wist dat zuurbes een tussenwaardplant is voor zwarte roest, een schimmel, die vooral gewone tarwe en rogge aantast, waren graan-verbouwende boeren erg tegen zuurbes, die volgens hen de oorzaak was van die schimmel. Dit in tegenstelling van velen die zuurbes gebruikten bij onder andere het maken van jam en marmelade. Pas in 1865 werd wetenschappelijk vastgesteld dat zuurbes slechts als doorgeef-plant een facet uit de cyclus van zwarte roest was en de graan zelf de belangrijkste schakel ervan. Heeft de berberis aan de onderzijde van het groene blad oranje-gele vlekken is het vaak door zwarte roest aangetast.

Zuurbes kan best hoog uitgroeien tot 4 meter toe. Het bloeit in mei en juni met gele bloemen. De bloemen reuken erg lekker. Van augustus tot oktober kan men de zure felrode bessen oogsten. De plant heeft blad-doorns en de onderzijde van de groene bladeren zijn grijsgroen. De herfstkleur van de plant vaak samen met de bessen is erg mooi. De plant groeit in grote delen van Europa en Azië. Het groeit vooral op wat schrale, vrij droge grond veelal op kalkhoudende grond langs bosranden en bij struikgewas aan de voet van heuvels en bergen.

Meer botanische informatie: https://wilde-planten.nl/zuurbes.htm

Natuurlijk staat zuurbes ook in het bestand van eetbare planten geschikt voor Permacultuur: https://www.permacultuurnederland.org/planten.php

AANPLANT

Plantje van Berberis Vulgaris zijn hier en daar te koop voor 1,25 per stuk voor plantjes van 80 cm. Het liefst in de herfst of winter planten. Er worden heel veel bontkleurige variëteiten van berberis te koop aangeboden, Zelf zou ik alleen de oorspronkelijke berberis vulgaris = zuurbes hier planten.

Pas op: de onrijpe bessen en andere delen van de plant bevatten de stof Berberine ( een natuurlijk zout dat werkt tegen bacteriele ziektes). Delen van de zuurbes zijn al zeer lang tegen diverse ziektes in gezet.

GASPELDOORN

Stekelbrem/Gaspeldoorn

Andere bomen/struiken

Stekelbrem/Gaspeldoorn    ULEX EUROPEUS    Furze/Gorse(eng)    

S.G.(extra)                                           Ohn                 kleur: goudgeel

® Goed in verzamelen, een ekster.

BACH – (onzekerheid) wanhoop, verslagenheid, niet meer durven hopen op herstel, bij chronische problemen en ziekte.

Ulex Europeus. De gaspeldoorn is een stekelige, altijdgroene struik of heester. Vrij zeldzame doornstruik tot 2 m., voorkomend op ruige terreinen met veel gras, vooral heide- en heuvelgebieden.

Langs de hele Atlantische kust van Europa. De heldergele, amandelgeurige bloemen komen uit vanaf februari, al bloeien ze het meest overvloedig in april en mei. Bloeit soms al in december/januari.

De site www.boom-wijsheid.nl is nog in de opbouw-fase

Elke dag werken wij aan deze site over vooral inlandse bomen. Dat kan botanisch, maar ook een ervaring met een boom, mythogische achtergronden of medisch & andere gebruik zijn.

Bomen die we tegenwoordig tegen komen op onze wandelingen en bezoeken aan bijzondere plekken als de HORTUS in NIJMEGEN en de HEEMTUIN in Geldermalsen inspireren ons daarbij erg. Nu hebben we al ons leven lang iets met bomen of misschien wel bomen met ons. Basis voor deze site is dan ook ons eerdere boek “het eeuwenoude lied van de bomen” dat in 2002 en 2003 in twee drukgangen is verschenen.

We zijn nu eerst begonnen met botanische gegevens. We zullen eind april de belangrijkste honderd bomen/struiken, die hier voorkomen, wel beschreven hebben. Van de meeste bomen hebben we ook tekeningen en foto’s. Toch zal het een tijdje duren voor we die allemaal hebben toegevoegd. Laat staan alle links en aanvullende informatie.

Wil je bijdragen aan deze site kan dat ook. Stuur dan je tekst, gedicht, verhaal, foto of tekening naar paulhoftijzer@gmail.com

De bomen komen uiteindelijk te staan in een Alfabetische volgorde volgens de door ons gebruikte Nederlandse naam. Dus de eerste boom is dan de (Spaanse) Aak. Gevolgd door de (Grauwe) Abeel. Dan waarschijnlijk de Abrikoos, Amandel en andere bomen beginnend met een A. Maar tot eind april zal het soms chaotisch voorkomen. Iedereen is gewaarschuwd. Dan wil niet zeggen dat de inhoud van de al geplaatste delen niet zinvol is om te lezen, hopen we. Nijmegen begin januari 2021, Paul (& Neeltje) Hoftijzer

VLIER

VLIER werd van oudsher bij stalruimtes aangeplant om vliegen weg te houden. Vandaar dat het de naam heeft alle kwaadaardige plagen en krachten buiten je lijf en je huis te houden. Er zijn vele sages en sprookjes waarin vlier een rol speelt.

VLIER BOTANISCH

Vlier is meestal een hoge struik of een kleine boom, algemeen in Europa voorkomend. Vlier bloeit in witte trossen vanaf eind mei tot in juli afhankelijk van de staanplaats. Het draagt donkerrode, bijna zwarte vruchten in dezelfde trossen vanaf eind augustus. Vlier staat overal in bossen, vaak aan de rand daarvan, in parken en plantsoenen maar ook langs wegen en houtwallen. Pas als de vlier gaat bloeien valt hij op. De witte trossen, die op schermen lijken, hebben een zoete, beste bedwelmende geur. Sommige mensen vinden deze muskusachtige geur niet aangenaam. Als je vlierbloesem wilt gaan plukken zie je dat vlier een actief insectenleven met vooral veel insecten in vele soorten en kevertjes heeft. Vlinders en bijen mijden vlier vaak.

Na de bloei is de vlier een tijd onopvallend aanwezig, maar dat veranderd snel als de bessen beginnen af te rijpen en even later de trossen zwaar van de vele besjes door hun gewicht naar beneden beginnen te hangen. Dan eind augustus tot september verkleuren de bessen om uiteindelijk dieppaars, bijna zwart te worden. Vogels zijn er dol op en verspreiden de harde zaden die er binnenin zitten door ze elders uit te poepen.

Doordat vlier zich aan vele omstandigheden aanpast en uiterst snel groeit is deze plant wel overal te vinden.  Van nature groeit vlier graag boven waterlopen.

AANPLANTEN

In de praktijk worden vlier via een winterstek vermenigvuldigd. Het slaat dan vrijwel altijd snel aan.

WAT IS EEN WINTERSTEK?

  • Zodra het blad van de takken is gevallen, knip je met een scherpe snoeischaar enkele stevige, rechte scheuten af die dat jaar gevormd zijn.
  • Haal de top eraf, verdeel de rest van de tak in stukjes van tien tot twintig centimeter.
  • Zet de stukjes rechtop in een geultje en vul het geultje met zanderige grond. Zo bevriezen ze niet en blijven ze vochtig genoeg.
  • Laat de bovenkant van de stekken boven de grond uitsteken.
  • Graaf in het vroege voorjaar de stekken op en pot ze apart op.

Dit werkt bij vele struiken of bomen als: wilg, kornoelje, liguster, boerenjasmijn, kruis- en rode bes, druif, buddleja (vlinderstruik), braam en natuurlijk vlier. In het eerste jaar na uitplant worden dit dan al behoorlijke struiken, die vaak dan het tweede jaar al gaan bloeien.

Men zou in de winter wat grotere takken uit een vlierboom of struik moeten snoeien, zodat jongere takken meer ruimte krijgen. Vlier bloeit namelijk op een-jarig hout. Vlier houdt van een bedekte bodem. Geschikt om verloren hoeken van je terrein op te vullen en als windvang te dienen. De vlier doet het goed op alle gronden, maar moet niet in het water staan. Op droge gronden valt de opbrengst tegen.

Vlierstuiken zijn bij kwekerijen te koop. Als “bosplantsoen” voor rond de 0,70 euro te koop. Tegenwoordig worden er ook soorten aangeboden waarbij men aangeeft dat deze een verhoogde productie aan bessen geven. Korsör is zo’n ras met een lager anthocyaangehalte. Ook ‘Haschberg’ afkomstig uit Oostenrijk is zo’n variëteit.  Voor rond de 7 euro zijn deze planten in pot in de handel.

Natuurlijk kan men vlier ook nog zelf uitzaaien.

PAS OP VOOR BERGVLIER & KRUIDVLIER

Bestudeer voor het plukken ook de kenmerken en uiterlijk van berg- en kruidvlier, want aan die planten moet je gewoon voorbijgaan. De geur van kruidvlier vind ik duidelijk onaangenaam en deze plant broeit niet op hout.

Daarnaast heb je bergvlier, maar die bloeit echt later en heeft in trossen, die niet op de schermen van echte vlier lijken, witte bloemen en later trossen echt felrode bessen (niets hiervan gebruiken).