KWEE

Boom van elders

De kwee = Cydonia Oblonga is familie van de roos en verwant aan appel, lijsterbes en peer. De struik of kleine boom maar wel breed groeiend van 3 tot 6 meter hoog. Bloeit laat in mei en juni met mooie, grote, witte of roze bloemen.

Deze varieteit verkoopt Vreeken

Van oorsprong groeide kwee in Armenië of Perzië, dus houdt wel van warmte en zon. De plant groeit goed op lichte klei of zavelgrond, die best vochthoudend mag zijn.

Voor aanplant, gebruik en recepten, kan men hier naar natuur-keuken.nl klikken.

Ook op de Hortus van Nijmegen staan in de theetuin meerdere Kweebomen aan de rand het het pad.

Bij ons bezoek aan onze vriend Hans in de Betuwe in het najaar krijgen we meestal een tas met appels mee. Naast twee lekker ouderwetse soorten appel vonden we een keer ook kweeperen in deze tas. De kwee is een vrucht die vroeger bij heel veel boerderijen stond, trouwens ook bij vele landgoederen in het grensgebied als de Achterhoek.

De vruchten zijn rauw eigenlijk niet te eten maar worden verwerkt tot onder andere jam, compote, gelei, taart, vruchtenbrood, sap, wijn en likeur. De naam marmelade is afkomstig van de Portugese naam voor kwee-jam.

Tenhoven-bomen

De kwee geeft een harde groen-gele tot gele vrucht. De vruchten kunnen een appel of peer-vorm hebben. Er zijn wel 12 rassen geschikt voor ons klimaat, die allemaal vruchten dragen met andere eigenschappen. De vruchten hebben alle wel een sterke geur.  Bewaar er dus geen ander fruit dicht naast. Oogst- en bewaarbaar vanaf oktober tot januari.

JAPANE KWEE

Naast de gewone kwee bestaat er nog een Japanse kwee, die vroeg in het jaar met vele rode bloemen bloeit.Het is meer een lager groeiende struik, geschikt voor een tuinrand. Hiervan zijn de vruchten in augustus al tot jam en gelei te verwerken.

vruchten Japanse kwee

AANPLANT

Bloem in roze: kwee

Kwee wordt vaak geënt op lijsterbes, meidoorn en peer. Kwee-boom Portugal is een zeer productieve soort, die zelf-bestuivend is. Dus ook geschikt als soloboom voor een klein tuin.

kwekerij tenhoven

MEDISCH

Wordt ingezet bij long-, maag- en hals-problemen, darmproblemen met bloedverlies en om menstruatie op gang te krijgen. Er wordt op dit moment onderzoek gedaan naar de medische kwaliteiten van kwee.

INHOUDSSTOFFEN

Het fruit bevat: koolhydraten waarvan vooral 10 % suikers met een complexe samenstelling: pektine, protopektine en Sorbitol, organische zuren, Vitamines als B1, B2, Niacine en C, etherische olie met terpenlactone, zoals (+)trans-Marmelolacton en afgeleide stoffen daarvan.

EETBAAR

Kwee is moeilijk te schillen. Ik doe dat eigenlijk nooit. Heeft de kwee een dunne vilt laag dan wrijf ik die met een doek af voordat ik de kweeperen of appels ga koken.

Voor meer informatie en recepten met kwee: www.natuur-keuken.nl

LARIKS of LORK

Lariks

Bomen van elders

Lariks           Larix Decidua. Larch(eng)     Mélèze(fr)

De lariks is een grote sierlijke boom, inheems in de bergen van centraal en zuid Europa. Een bladverliezende naaldboom, die boven de 900 meter wel 42 meter hoog kan worden. Hier blijven lariksen veel kleiner. Vaak te vinden aan de rand van heuvelachtig bosgebied. De mannelijke en vrouwelijke bloemen groeien aan één boom, en zijn respectievelijk goudgeel en helderrood. De katjes komen uit aan het eind van maart tot begin mei. Kegels rijpend van groen naar bruin in de herfst, tot 3 cm. lang; elke schub enigszins gegolfd. Twijgen geelachtig, vaak hangend. Naalden heldergroen: het loof verkleurt tot goudgeel en valt in november af. Schors is grijs of rozeachtig grijs met verticale barsten en schubben.

De Japanse Lariks of Goudlork ( larix kaempferi ) onderscheidt zich o.a. door de kleur van de twijgen= roodbruin en de naalden. Bij de goudlork hebben de blauwgroene naalden twee duidelijke witte strepen aan de onderzijde. In ons land zijn vaak Lariksen aangeplant die een kruising zijn tussen de Japanse en Europese Lariks. Die groeien hier beter, dan de Europese Lariks. Deze boom voelt zich beter thuis in de bergen, zeker boven de 900 meter.

Uit het hout wordt Lariks-terpentijn gewonnen ( of Venetiaanse Terpetijn), dat als de beste grondstof voor klassieke olieverf wordt gebruikt. Het wordt ook medisch ingezet bij Reuma en verstoppingen van de ademwegen.

Lariks-terpetijn gewonnen uit Lariskhars bevat circa 15% aetherisch olie. Deze olie is opgebouwd uit 70% alpha-pinen en verder Car-3-en, Borneol, Bornylacetaat, Dipenten en Guajacol, Verder zit er 50-65 % Kars-zuren in als Laricinolzuur, Laricorosen (ongeveer 15% als onzeepbare hars) , maar ook Laerixylacetaat en Abietinzuur.

De vrouwelijke kegels worden gebruikt voor likeur en er wordt gelei van gemaakt.

tekening paul hoftijzer

LAURIERKERS

Horend bij de rozenfamilie is een afwijkende plant uit deze familie die licht giftig is en daarbij niets eetbaar geeft.

Groeit snel uit tot een stevige struik

LAURIERKERS

Prunus Laurocerasus = laurierkers is een sterk groeiende struik. Kan stevig uitgroeien tot wel 5 meter. Het is een sterke, altijd groene plant met glanzend donkergroene, leerachtige bladeren. Doet het goed in schaduw, vooral op vochthoudende plekken. Bloeit in voor en najaar met roomwitte pluimen.

Bloem laurierkers wildeplanten.nl

Komt van oorsprong uit Zuid Oost Europa en Klein-Azië. Het vormt paars-zwarte bessen van 2 cm lang. Sinds de 16e eeuw wordt de plant hier gekweekt en gecultiveerd. Er zijn vele cultivars ( met verschillend blad) gekweekt.

Zowel de bessen als het blad zijn voor ons (licht)giftig, vanwege de blauwzuurverbindingen die deze bevatten. Eet men slechts enkele bessen, is het spoelen door veel water te drinken voldoende. Bij (kleine) kinderen of na het eten van vele kersen is het slim gelijk een dokter te bezoeken.

Laurierkers groeit hier ook in het wild. Kijk voor verdere informatie op : https://wilde-planten.nl/laurierkers.htm

LAURIER

NIET INHEEMSE SOORTEN

Andere bomen

* Laurier     Laurus Nobilis             laurier(fr)

De Laurier is een groenblijvende struik of boom, inheems in het Middellandse zee gebied. Bladeren veel gebruikt in de keuken. De Romeinen maakten er lauwerkransen van. Hoogte tot 12 a 18 meter.

De Laurier = Laurus Nobilis is een altijdgroene struik of boom uit de familie van de laurieren, die hier wel in de volle grond op een warme plek tot 6 meter hoog kan uitgroeien. Het is een plant met een strakke bast, sterk vertakt met glanzende, donkergroene bladeren. De onopvallende gele bloemen bloeien in mei en juni.  Er worden vervolgens eerst groene, later zwart wordende bessen gevormd met de grootte van een kers (1,2 cm). Laurier kan in veel omstandigheden groeien, maar is niet echt winterhard. Alhoewel er wel voldoende  winterharde soorten zijn, die hier op een warme plek geplant goed aanslaan. Het groeit van nature in Zuid-Europa, Noord-West Afrika en Zuid-West Azië. De manlijke en vrouwelijke bloemen verschijnen begin van de zomer op afzonderlijke bomen.

In de Romeinse tijd was de laurier al een belangrijke plant. De bladeren werden gebruikt om lauwerkransen te make voor zegevierende strijdheren en leiders, maar ook om belangrijke schrijvers en dichters te eren. Ze noemden de plant niet voor niets LAURUS NOBILIS, waarbij “Laudare” in het Latijn prijzen betekent.

Voor aanplant hier, kijk op : http://www.natuur-keuken.nl/eten/laurier-is-van-oudsher-een-nobele-struik/

INHOUDSSTOFFEN

Het blad bevat zeker 3% etherische olie( Lauri Aetheroleum) met Cineol als bestanddeel. Verder Sesquiterpenlactone als Costunolide, Eremantine en Dehydrocostuslactone en verder Aporphinebasen als Boldine, Koffiezuurderivaen, Flavonoides, Catechine en Procyanidine.

bessen van de laurier

De vruchten bevatten vergelijkbare stoffen en verder 26% vette olie.

GEBRUIK: zowel medisch als in onze keuken.

In de keuken kan men zowel verse als gedroogde bladeren gebruiken.

Alleen het blad wordt in de keuken gebruikt en geeft bij kneuzen een zoete, balsemachtige geur. In gerechten geeft laurier een iets bittere, aromatische smaak af, met iets van nootmuskaat, foelie en vanille. Daarom zien velen het meer als een specerij, dan als kruid. Men kan zowel het blad vers of gedroogd gebruiken. Men kan in recepten als men niet beschikt over laurierblad het eventueel vervangen door gedroogde bloemetjes van boerenwormkruid, maar ook dat hebben de meeste mensen ook niet altijd voor handen.

Zie voor recepten ook op: http://www.natuur-keuken.nl/eten/laurier-is-van-oudsher-een-nobele-struik/

Net als bij velen staat er bij ons een klein laurierboompje. Ook in vele Hortussen en kruidentuinen kan men grotere laurierbomen hier vinden, zo ook in de Hortus in Nijmegen.

Verwar de laurier niet met de tuinstruik laurierkers, die bij velen is aangeplant. Van deze plant zijn alle delen giftig.

Voor het zelf kweken van laurier en vele recepten met laurier, klikt dan door naar natuur-keuken.nl